UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH BÌNH DƯƠNG
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
NGUYỄN VĂN PHONG (Chủ biên)
VŨ TRƯƠNG THẢO SƯƠNG - NGÔ THỊ XUÂN TÂM - VÕ THỊ HẢI CHI - BÙI THỊ PHƯƠNG LAN
NGUYỄN THỊ VÂN ANH - LÊ XUÂN TUYỀN - PHAN THANH BẰNG

TÀI LIỆU GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG
TỈNH

BÌNH DƯƠNG
9
LỚP

1

Hướng dẫn sử dụng tài liệu
Mỗi hoạt động trong tài liệu đều được chỉ dẫn bằng một kí hiệu. Thầy cô sẽ
hướng dẫn các em trải nghiệm theo những chỉ dẫn này. Các em cũng có thể
theo các kí hiệu chỉ dẫn để trải nghiệm.

KHỞI ĐỘNG
Học sinh được định hướng vào chủ đề sẽ học.

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

Học sinh khám phá được kiến thức, kinh nghiệm
mới dựa trên kiến thức, kinh nghiệm đã có.

LUYỆN TẬP/ THỰC HÀNH, TRẢI NGHIỆM
Học sinh sử dụng kiến thức, kinh nghiệm đã tiếp thu được
để giải quyết các vấn đề, tình huống,...
nhằm khắc sâu kiến thức, hình thành kĩ năng.

VẬN DỤNG
Học sinh vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học
vào thực hành giải quyết các vấn đề của thực tế đời sống
để phát triển năng lực và phẩm chất, tình yêu quê hương.
Hãy giữ gìn tài liệu để dành tặng các em học sinh lớp sau!

2

LỜI NÓI ĐẦU
Các em học sinh thân mến!
Sau hơn 25 năm chia tách tỉnh, Bình Dương đã đạt được những bước tiến quan trọng
và có nhiều đóng góp trong tăng trưởng chung của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam nói
riêng và cả nước nói chung. Những năm qua, tỉnh Bình Dương hướng đến chuyển đổi số
toàn diện và ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ xây dựng thành phố thông minh Bình
Dương, triển khai hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, chú trọng phát triển nguồn nhân lực, đầu tư
cho giáo dục và an sinh xã hội.
Thời gian qua, ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bình Dương luôn chú trọng ứng dụng
công nghệ thông tin trong giảng dạy và học tập, thay đổi phương pháp giảng dạy từ truyền
thống sang tích cực, giúp người dạy và người học phát huy khả năng tư duy, sáng tạo, sự
chủ động và đạt hiệu quả cao. Triển khai thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018,
Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Bình Dương được biên soạn hướng đến mục tiêu phát triển
phẩm chất và năng lực cho các em. Với những bài học mới, các hoạt động học tập thiết thực
được chọn đưa vào tài liệu sẽ đồng hành cùng các em trong việc tìm hiểu về vùng đất và
con người Bình Dương. Nội dung tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Bình Dương - lớp 9 gắn
liền với việc tổ chức các hoạt động hướng nghiệp, dạy nghề; trải nghiệm trực tiếp nét đẹp
văn hóa, truyền thống lịch sử các di tích lịch sử văn hóa, danh thắng tiêu biểu của tỉnh. Đó là
hành trang quan trọng góp phần nuôi dưỡng tâm hồn và thúc đẩy trách nhiệm của thế hệ
trẻ đối với tỉnh Bình Dương - vùng đất gắn với biểu tượng của sự trẻ trung nhiệt huyết, tiếp
tục cất cánh trong thời kỳ mới, nỗ lực phấn đấu không ngừng, từng ngày vươn lên tầm cao
mới và hội nhập quốc tế.
Nội dung tài liệu giáo dục của địa phương tỉnh Bình Dương được thiết kế theo chủ đề,
dựa trên các kiến thức về văn hóa, lịch sử, địa lí, kinh tế, xã hội, môi trường, hướng nghiệp...
Mỗi chủ đề được xây dựng theo một cấu trúc thống nhất, gồm các phần Khởi động; Hình
thành kiến thức mới; Luyện tập/ Thực hành, trải nghiệm; Vận dụng nhằm khơi gợi nguồn cảm
hứng tự học, sự sáng tạo trong quá trình dạy - học; ý thức tìm hiểu, vận dụng những điều đã
học được vào hoạt động thực tiễn để rèn luyện phẩm chất, năng lực và hành vi tích cực của
các em đối với cộng đồng, địa phương; mở rộng hiểu biết của bản thân về truyền thống lịch
sử, văn hóa trên quê hương mình...
Khi tham gia các hoạt động học tập trong Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Bình Dương, các
em sẽ được trang bị thêm những hiểu biết về đất và người Bình Dương; bồi dưỡng tình yêu
quê hương, trân trọng những giá trị truyền thống tốt đẹp của tỉnh nhà; học hỏi được điều hay,
tốt đẹp và vận dụng để góp phần xây dựng quê hương Bình Dương thêm văn minh và tiến bộ.
Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Bình Dương lớp 9 được đưa vào giảng dạy, học tập từ năm
học 2024-2025. Chúc các em có nhiều niềm vui và thành công trong học tập!
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

3

MỤC LỤC
Chủ đề 1. Thủ Dầu Một – Bình Dương trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc
từ năm 1945 đến 1975..............................................................................................................................5
- Khởi động................................................................................................................................................5
- Hình thành kiến thức.......................................................................................................................... 6
- Luyện tập/Thực hành, trải nghiệm ............................................................................................. 17
- Vận dụng .............................................................................................................................................. 18
Chủ đề 2. Văn học hiện đại Bình Dương từ đầu thế kỉ XX đến nay .................................. 19
- Khởi động............................................................................................................................................. 19
- Hình thành kiến thức........................................................................................................................ 19
- Luyện tập/Thực hành, trải nghiệm.............................................................................................. 31
- Vận dụng............................................................................................................................................... 32
Chủ đề 3. Một số di tích lịch sử, văn hoá và danh thắng tiêu biểu ở Bình Dương .... 33
- Khởi động ............................................................................................................................................ 33
- Hình thành kiến thức....................................................................................................................... 34
- Luyện tập/Thực hành, trải nghiệm.............................................................................................. 39
- Vận dụng............................................................................................................................................... 40
Chủ đề 4. Địa lí các ngành dịch vụ của tỉnh Bình Dương ...................................................... 42
- Khởi động ............................................................................................................................................ 42
- Khám phá.............................................................................................................................................. 42
- Thực hành, trải nghiệm................................................................................................................... 58
- Vận dụng............................................................................................................................................... 58
Chủ đề 5. định hướng nghề nghiệp cho học sinh THCS ở tỉnh Bình Dương................ 59
- Khởi động............................................................................................................................................. 59
- Hình thành kiến thức........................................................................................................................ 59
- Thực hành, trải nghiệm................................................................................................................... 71
- Vận dụng............................................................................................................................................... 72
Chủ đề 6. Tôn trọng, bảo vệ tài sản của Nhà nước và cộng đồng ở tỉnh Bình Dương. 73
- Khởi động............................................................................................................................................ 73
- Hình thành kiến thức....................................................................................................................... 74
- Luyện tập............................................................................................................................................. 82
- Vận dụng............................................................................................................................................... 82
4

THỦ DẦU MỘT – BÌNH DƯƠNG
TRONG CUỘC ĐẤU TRANH GIẢI PHÓNG DÂN TỘC
TỪ NĂM 1945 ĐẾN 1975
(1)

CHỦ ĐỀ

1

Sau chủ đề này, em sẽ:
- Nêu được bối cảnh lịch sử, diễn biến chính, nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử của
Cách mạng tháng Tám năm 1945 ở tỉnh Thủ Dầu Một.
- Trình bày được thắng lợi tiêu biểu của nhân dân Thủ Dầu Một trong cuộc kháng chiến
chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ.
- Phân tích được nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử của cuộc kháng chiến chống
thực dân Pháp và đế quốc Mỹ ở Thủ Dầu Một.
- Trân trọng, tự hào về truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm của cha ông, tham gia
vào công tác đền ơn đáp nghĩa tại địa phương.

KHỞI ĐỘNG
Nhà việc Phú Cường trước đây là trụ sở Ủy ban nhân dân phường Phú Cường, tại đây ngày
25 tháng 8 năm 1945, đồng chí Văn Công Khai – Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Thủ Dầu Một đọc diễn
văn tuyên bố chính quyền thuộc về tay nhân dân. Cũng địa danh này, ngày 30 tháng 4 năm
1975 lá cờ đỏ sao vàng được kéo lên trong thời khắc giải phóng hoàn toàn miền Nam thống
nhất đất nước. Hãy trình bày bối cảnh lịch sử, diễn biến chính của Cách mạng tháng Tám
năm 1945, kháng chiến chống thực dân Pháp và Mỹ ở Thủ Dầu Một. Nguyên nhân thắng lợi,
ý nghĩa lịch sử của Cách mạng tháng Tám năm 1945, kháng chiến chống thực dân Pháp và
Mỹ ở Thủ Dầu Một là gì?

Hình 1. Nhà việc Phú Cường (Nay là nhà truyền thống thành phố Thủ Dầu Một)
Từ sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến 1975, địa bàn tỉnh Bình Dương hiện nay thuộc tỉnh Thủ Dầu Một, một địa phương
cấp tỉnh của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
(1)

5

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
I. CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945 Ở THỦ DẦU MỘT
1. Bối cảnh lịch sử
Đêm ngày 9 – 3 – 1945, phát xít Nhật
làm đảo chính, độc chiếm Đông Dương.
Ở Thủ Dầu Một, 200 quân Pháp chống
cự lẻ tẻ rồi nhanh chóng đầu hàng.
Phát xít Nhật ra sức xây dựng, cũng
cố bộ máy cai trị, vơ vét về kinh tế và
đàn áp phong trào cách mạng của
nhân dân Thủ Dầu Một. Từ đó, mâu
thuẫn dân tộc ngày càng sâu sắc. Quần
chúng nhân dân sục sôi khí thế cách
mạng, sẵn sàng vùng lên khởi nghĩa.
Ngày 13 – 8 – 1945, Trung ương
Đảng và Tổng bộ Việt Minh thành lập
Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc, ban bố
Quân lệnh số 1, chính thức phát động
Tổng khởi nghĩa trong cả nước.

Hình 2. Nhân dân Sài Gòn biểu dương lực lượng
sáng ngày 25/8/1945 (Nguồn: Ảnh tư liệu)

Từ ngày 17 đến 30 – 8 – 1945, Xứ ủy Nam Kỳ họp hội nghị mở rộng tại chợ Đệm (huyện Bình
Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh) hưởng ứng chủ trương khởi nghĩa và quyết định mở đầu khởi
nghĩa ở Tân An (Long An). Ngày 23 – 8, đưa Việt Minh ra hoạt động công khai.
Sau khi Nhật đầu hàng Đồng minh tại Sài Gòn, ở Thủ Dầu Một quân đội Nhật cũng hoang
mang, dao động. Từ ngày 19 đến 23 – 8 – 1945, quân địch trên đà suy sụp, rệu rã và bị ta khống
chế, khí thế làm chủ của lực lượng Việt Minh và các hội cứu quốc lên cao ở quận lị và tỉnh lị.
Sau khởi nghĩa giành thắng lợi ở Hà Nội (19 – 8), Huế và Tân An (23 – 8), đêm ngày 23 – 8 –
1945, Hội nghị Tỉnh ủy họp mở rộng (ở Bưng Cầu, Tương Bình Hiệp) quán triệt Nghị quyết về
Tổng khởi nghĩa của Xứ ủy và thành lập Ủy ban khởi nghĩa do đồng chí Văn Công Khai – Bí thư
Tỉnh ủy làm chủ tịch và quyết định lấy ngày 25 – 8 khởi nghĩa toàn tỉnh.

Đọc thông tin, tư liệu, trình bày khái quát bối cảnh lịch sử của Cách mạng Tháng
Tám năm 1945 ở Thủ Dầu Một.

6

2. Diễn biến chính
Quần chúng khắp nơi trong tỉnh đã nổi dậy giành chính quyền.
Nhân dân Thủ Dầu Một đã giành
chính quyền thắng lợi cùng với
thành phố Hồ Chí Minh và 15 tỉnh
khác ở Nam Kì.

25 - 8
Cuộc mít tinh lớn được tổ chức trọng
thể trước tòa thị chính quận Châu
Thành (nay là nhà truyền thống Thủ
Dầu Một).

Gần 3 vạn đồng bào từ các huyện
tiến về tỉnh lị cùng 2 vạn dân ở thị
xã để giành chính quyền.

Sau khi giành chính quyền thắng lợi
ở các quận trong tỉnh, quân dân các
quận Hớn Quản, Bến Cát, Lái Thiêu,
Châu Thành tiến về thị xã Thủ Dầu
Một (nay là thành phố Thủ Dầu Một).

24 - 8

Hình 3. Sơ đồ diễn biến chính của Cách mạng tháng Tám năm 1945 ở Thủ Dầu Một

Quan sát hình 3, trình bày những nét chính diễn biến của Cách mạng tháng Tám
năm 1945 ở Thủ Dầu Một.

3. Nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử
a. Nguyên nhân thắng lợi
Sự lãnh đạo đúng đắn, sáng tạo của Đảng bộ Thủ Dầu Một.
Nhân dân Thủ Dầu Một có lòng yêu nước nồng nàn, tinh thần đoàn kết, truyền thống bất
khuất đã được tập dượt, chuẩn bị và trưởng thành qua các phong trào cách mạng 1930 – 1931,
1936 – 1939 và trong cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ năm 1940.
Khi thời cơ đến, Đảng bộ tỉnh đã kịp thời lãnh đạo quần chúng nổi dậy đồng loạt giành
chính quyền về tay nhân dân, góp phần làm vẻ vang những trang sử hào hùng của dân tộc.

Nêu nguyên nhân dẫn tới thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945 ở
Thủ Dầu Một.
7

b. Ý nghĩa lịch sử
Góp phần quan trọng làm nên thắng lợi của cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền về
tay nhân dân do Đảng Cộng sản Đông Dương lãnh đạo. Đưa đến sự ra đời của nước Việt Nam
Dân chủ Cộng hòa.
Hình thành nên chính quyền của tỉnh Thủ Dầu Một của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Hãy rút ra ý nghĩa lịch sử của Cách mạng tháng Tám năm 1945 ở Thủ Dầu Một.
II. QUÂN DÂN THỦ DẦU MỘT TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP (1945 – 1954)
1. Bối cảnh lịch sử
Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, dân tộc ta
bước vào kỉ nguyên mới: kỉ nguyên độc lập, tự do. Đảng Cộng sản Đông Dương trở thành đảng
cầm quyền.
Nhân dân Thủ Dầu Một được hưởng không khí độc lập, tự do nhưng cũng gặp rất nhiều
khó khăn do chính sách vơ vét của thực dân Pháp và phát xít Nhật. Đời sống nhân dân cơ cực.
Trong 28 ngày (từ 25 – 8 – 1945 đến trước 23 – 9 – 1945), Thủ Dầu Một đã kiện toàn tổ chức
Đảng Cộng sản, thiết lập chính quyền cách mạng các cấp, xây dựng lực lượng vũ trang, căn cứ
địa cách mạng. Bước đầu duy trì được sản xuất, ổn định đời sống nhân dân, giữ vững trật tự và
an ninh xã hội. Đó là những bước chuẩn bị cơ bản về mọi mặt để tỉnh Thủ Dầu Một tiến hành
cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược.
2. Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 – 1954)
a. Nhân dân Thủ Dầu Một kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược lần thứ hai(1) (ngày
23 – 10 – 1945 đến tháng 12 – 1946)
Rạng sáng ngày 23 – 9 – 1945, được quân Anh giúp sức, thực dân Pháp nổ súng tấn công
Thành phố Sài Gòn, mở đầu cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam lần thứ hai. Tại khu vực cầu
Bến Phân(2), các đơn vị vũ trang và dân quân du kích lập phòng tuyến chặn giặc. Ủy ban nhân
dân cách mạng tỉnh tổ chức đón tiếp lực lượng chi viện từ miền Bắc, miền Trung; đồng thời chỉ
đạo quyên góp lương thực, thực phẩm, thuốc men... cho các mặt trận kháng chiến.
Ngày 23 – 10 – 1945, sau khi được tăng viện một binh đoàn thiết giáp quân Pháp đánh
chiếm ra các tỉnh. Thế giặc mạnh, các phòng tuyến chặn giặc của ta tan vỡ, quân Pháp đánh
chiếm thị xã Thủ Dầu Một vào ngày 25 – 10 – 1945. Quân dân ta ngoan cường tổ chức đánh
giặc ngay trong nội đô Thủ Dầu Một. Sau đó ta rút về xây dựng các căn cứ địa, tổ chức kháng
chiến lâu dài.
Lần thứ nhất vào ngày 23 – 2 - 1861 tàu chiến Pháp tấn công thành Gia Định, triệt hạ đại đồn Chí Hòa rồi lần lượt đánh chiếm
các tỉnh Nam Kỳ... thiết lập nền đô hộ Việt Nam.
(2)
Quận Gò Vấp ngày nay
(1)

8

Từ tháng 4 đến tháng 12, Pháp mở rộng vùng chiếm đóng từ các huyện phía Nam lên phía
Bắc tỉnh Thủ Dầu Một chiếm lại và tổ chức khôi phục sản xuất các đồn điền cao su.
Đến tháng 1 – 1946, Pháp đã tái lập hệ thống bộ máy cai trị các địa phương toàn tỉnh. Một
lần nữa nhân dân Thủ Dầu Một rơi vào cảnh phải làm nô lệ của thực dân Pháp.
Cuối năm 1946, thực dân Pháp rút bớt lực lượng chủ lực để chi viện cho việc đánh chiếm
Bắc Bộ, Tỉnh ủy chủ trương đẩy mạnh hoạt động quân sự, binh vận, kiện toàn bộ máy kháng
chiến và bước đầu xây dựng chiến khu Đ.

Trình bày những nét chính cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược lần
thứ hai (ngày 23 – 10 – 1945 đến tháng 12 – 1946) của nhân dân Thủ Dầu Một.

Em có biết
… Tại thị xã, sau khi chiếm đóng, một tốp lính Pháp do Sáu Trần dẫn đường đã bất ngờ
đến bắt ông giáo Chương (Lê Văn Lương tự Chương là giáo viên hưu trí, làm đến chức
Hương chủ. Khi cuộc kháng chiến chống Pháp nổ ra, đặc phái viên quân sự Nguyễn Bình
đến công tác ở tỉnh, Ông Chương nhường nhà mình nay thuộc phương Hiệp Thành làm
trụ sở cho ông Nguyễn Bình một thời gian) giải về thị xã. Chúng kết tội ông thông đồng
với Việt Minh buộc ông đầu hàng và làm việc cho chúng, ông kiên quyết từ chối. Để uy
hiếp tinh thần ông, địch cho treo hai lá cờ: Cờ đỏ sao vàng và cờ Pháp, bảo ông suy nghĩ
và chọn một: Một bên là sống, một bên là chết. Ông điềm tĩnh bước tới kéo lá cờ Tổ quốc
ôm vào mình. Súng đạn địch đã quật ngã cơ thể ông giáo Chương, nhưng không quật
ngã được ý chí kiên cường, bất khuất của người công dân tận trung với nước.
Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh Bình Dương (2003),
Lịch sử Đảng bộ: Tỉnh Bình Dương (1930 – 1975), tr.141.
b. Trận đánh Tháp canh cầu Bà Kiên năm 1948
Quân dân Thủ Dầu Một vừa xây
dựng, phát triển lực lượng, hưởng
ứng phong trào thi đua ái quốc,
đẩy mạnh phong trào kháng
chiến. Đêm 18 rạng sáng ngày
19 – 3 -1948, đội du kích Tân Uyên
chia làm 3 tổ (trong đó có 2 tổ làm
nhiệm vụ chặn chi viện địch, sẵn
sàng bắn chi viện và giữ cửa mở)
đánh vào tháp canh cầu Bà Kiên.
(1)

Hình 4. Bia ghi công Chiến thắng 19 - 3 ở di tích tháp canh
cầu Bà Kiên(1) (Nguồn: Ảnh tư liệu)

Nay thuộc khu phố Dư Khánh, phường Thạnh Phước, thành phố Tân Uyên.

9

Diễn biến chính
Kết quả
Ý nghĩa
- Tổ đánh vào tháp canh có 3 đồng
Chiến thuật
Từ chiến thắng tháp
chí, gồm: Trần Công An, Hồ Văn Lung và tháp canh của canh cầu Bà Kiên đã hình
Nguyễn Văn Nguyên.
thực dân Pháp thành tại chiến trường
- Lợi dụng lúc địch thay gác, 3 chiến sĩ cơ bản thất bại. Nam bộ một cách đánh
mới, làm tiền đề cho cách
đã nhanh chóng dùng thang leo lên ngay
đánh đặc công sau này.
lỗ bắn.

Đọc thông tin, tư liệu, trình bày những nét chính trận đánh tháp canh cầu Bà
Kiên năm 1948.

Nhân vật lịch sử
Ông là người đã khai sinh ra cách đánh bí mật,
chớp nhoáng tiêu diệt hệ thống tháp canh của giặc
Pháp. Nghệ thuật quân sự Việt Nam từ đó được bổ
sung một cách đánh mới: chiến thuật đặc công. Sau
này năm 1967, Bác Hồ ký sắc lệnh thành lập Binh
chủng đặc công đã lấy ngày 19 - 3 - 1948 (ngày diễn
ra trận đánh cầu Bà Kiên) làm ngày truyền thống
của binh chủng.

Trần Công An (1920 – 2008)
Đại tá - Anh hùng lực lượng vũ trang
nhân dân

Em có biết

Một góc công trình
phục hồi di tích
Chiến thắng tháp
canh cầu Bà Kiên.
Ảnh: Hồng Giang

Ngày 19 tháng 3 năm 2024, kỉ niệm 76 năm chiến thắng tháp canh cầu Bà Kiên.
Thông qua tư liệu và nhân chứng lịch sử mô hình trận đánh tháp canh cầu Bà Kiên được
trùng tu và phục dựng.
10

c. Chiến dịch Bến Cát năm 1950

Hình 5. Sơ đồ diễn biến trận tấn công đồn Bến Súc xã Thanh Tuyền, huyện Bến Cát, tỉnh Thủ Dầu
Một của Tổ Trinh sát - Đặc công, Tiểu đoàn 302 ngày 14-10-1950. (Nguồn: Ảnh chụp lại)

Tháng 6 – 1950, Trung ương Đảng quyết định mở chiến dịch Biên Giới, tại chiến khu Long
Nguyên (Bến Cát), Bộ Tư lệnh Khu 7 quyết định mở Chiến dịch Bến Cát (từ ngày 7 - 10 đến ngày
15 – 11 – 1950). Đây là chiến dịch đầu tiên và duy nhất được tiến hành ở miền Đông Nam Bộ
trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
Diễn biến chính
- Đợt 1(từ ngày 7 đến 11 – 10 – 1950): lực lượng
đánh cầu Bến Cát nổ súng phá cắt đướng số 7 là
hiệu lệnh cho Tiểu đoàn 302 và các đơn vị phối
thuộc(1) tiến công vào đồn Bến Súc; đánh các bót và
tháp canh của giặc trên địa bàn.
- Đợt 2 (từ ngày 12 – đến 30 - 10 -1950): ta chuyển
hướng sang đánh giao thông, tiêu diệt các tháp canh
còn lại trên đường 7 và đường 14.
- Đợt 3 (từ ngày 30 – 10 đến 15 – 11 - 1950): ta tiếp
tục đánh địch trên Quốc lộ 13, đường 7 và đường 14.
Đêm ngày 15 – 11 – 1950, bộ đội đặt mìn đánh sập
cầu Bến Cát, làm tín hiệu kết thúc chiến dịch.

Kết quả
- Tiêu diệt và
bắt sống hàng
trăm tên địch.
- Khai thông
đường
hành
lang từ chiến
khu Đ đến chiến
khu
Dương
Minh Châu và
thành phố Sài
Gòn – Gia Định.

Ý nghĩa
Chiến dịch Bến
Cát đã đánh dấu một
bước trưởng thành
của lực lượng vũ trang
Quân khu 7, góp
phần đưa phong trào
kháng chiến của quân
và dân miền Đông
Nam Bộ hòa nhập vào
cuộc kháng chiến trên
chiến trường cả nước.

Giao một bộ phận lực lượng cho người chỉ huy đơn vị thuộc quyền trong một thời gian nhất định để tăng cường khả năng hoàn
thành nhiệm vụ tác chiến của đơn vị đó.
(1)

11

Đọc thông tin, tư liệu và quan sát Hình 5 hãy trình bày những nét chính về
chiến dịch Bến Cát năm 1950.
d. Trận Cầu Định năm 1954
Bước vào Đông Xuân năm 1953 1954, Pháp tăng cường đánh phá vùng
kháng chiến bằng các đội biệt kích.
Đồng thời, quân giặc còn thường xuyên
tổ chức đánh phá, ngăn chặn các tuyến
vận chuyển của ta đi qua các làng Thới
Hòa, Tân Định về các vùng căn cứ...
Diễn biến chính
- Đúng 0 giờ 45 phút ngày 1 – 6 –
1954, các cơ sở của ta bên trong đồn
nổi dậy, một tiểu đội trinh sát đặc công
do đồng chí Ngô Chí Quốc chỉ đạo tấn
công ở phía Đông mở đường cho lực
lượng xung kích tiến vào trung tâm.

Hình 6. Khu di tích Bót Cầu Định
(Phường Tân Định, thành phố Bến Cát)

Kết quả
- Quân ta đã
tiêu diệt và bắt
toàn bộ lính
Pháp canh giữ
bót, thu một
số súng đạn.

- Sau 3 giờ chiến đấu, quân ta đã san
bằng, tiêu diệt bót Cầu Định. Đồng chí
Ngô Chí Quốc đã anh dũng hy sinh.

Ý nghĩa
- Là chiến thắng của sự kết
hợp sức mạnh quân sự với nội
ứng, đỉnh cao trong đợt tiến công
Đông Xuân năm 1953 – 1954.
- Ta đã chặt đứt một mắt
xích quan trọng trong hệ thống
phòng thủ của địch trên quốc lộ
13, ngay cửa ngõ phía Bắc thị xã
Thủ Dầu Một.

Đọc thông tin, tư liệu, trình bày những nét chính trận Cầu Định năm 1954.

3. Nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử
a. Nguyên nhân thắng lợi
Tỉnh đã vận dụng linh hoạt, sáng tạo đường lối lãnh đạo của Đảng Lao động Việt Nam vào
thực tiễn của địa phương.
Thủ Dầu Một có một hệ thống căn cứ địa vững chắc, liên hoàn, trong đó Chiến khu Đ chính là
trung tâm kháng chiến của miền Đông Nam Bộ trong suốt chín năm kháng chiến chống Pháp.
Nhân dân Thủ Dầu Một yêu nước, đoàn kết, dũng cảm trong chiến đấu, cần cù trong lạo
động sản xuất; lực lượng vũ trang nhân dân không ngừng lớn mạnh; có hậu phương tại chỗ
đáp ứng nhu cầu của cuộc kháng chiến.
12

b. Ý nghĩa lịch sử
Thắng lợi của nhân dân Thủ Dầu Một đã góp phần chấm dứt cuộc chiến tranh xâm lược và
ách thống trị của thực dân Pháp ở Việt Nam.
Pháp phải ký Hiệp định Giơnevơ về Đông Dương (ngày 21 – 7 – 1954), công nhận độc lập,
chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam, Lào và Campuchia. Tạo điều kiện
chuẩn bị để quân và dân Thủ Dầu Một bước vào cuộc đấu tranh mới.

Tại sao cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân Thủ Dầu Một
giành thắng lợi? Thắng lợi này có ý nghĩa lịch sử như thế nào?

III. QUÂN DÂN THỦ DẦU MỘT TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ, CỨU NƯỚC
(1954 – 1975)
1. Bối cảnh lịch sử
Từ sau khi Hiệp định Giơnevơ được ký kết, nhân dân Thủ Dầu Một nói riêng, nhân dân Việt
Nam nói chung đã nghiêm chỉnh thi hành Hiệp định. Mỹ thay Pháp, dựng lên chính quyền
Ngô Đình Diệm ra sức phá hoại Hiệp định Giơnevơ, thực hiện âm mưu chia cắt Việt Nam,
biến miền Nam Việt Nam thành thuộc địa kiểu mới và căn cứ quân sự của Mỹ ở Đông Dương
và Đông Nam Á.
Thủ Dầu Một là địa bàn có tầm chiến lược quân sự quan trọng gần Sài Gòn, là nơi có căn
cứ Chiến khu Đ. Ngày 28 – 6 -1956, Ngô Đình Diệm đã thành lập bộ máy chính quyền các
cấp ở Thủ Dầu Một. Mỹ - Diệm th